برای اینکه همه چیز را درباره تاریخچه بیمه ثالث با هم بررسی کنیم، ابتدا باید بدانیم بیمه ثالث چیست و چه کاربردی دارد؟ بدین منظور با ما همراه باشید.
مسلما تاریخچه بیمه ثالث خودرو را میتوان به زمان بعد از اختراع خودرو اختصاص داد. زیرا تا قبل از آن خودرویی وجود نداشته که بیمهای بخواهد وجود داشته باشد. گرچه پیش از آن، یک شرکت انگلیسی در لندن به نام “لویدز” کار خود را از اوایل قرن 18 شروع کرد. بدین صورت که در آن زمان مبادله کالاها از طریق کشتیها و وسایل نقلیه دریایی انجام میشد. حمل و نقل در مسیرهای طولانی خطرات مخصوص به خود را داشت. به همین دلیل، این شرکت به بیمه کردن وسایل نقلیه دریایی پرداخت. این کمپانی هنوز هم کار خود را در این زمینه دنبال میکند. امروزه، با پیشرفت تکنولوژی و افزایش تعداد خودروها، استعلام قیمت بیمه ثالث به یکی از نیازهای اصلی مالکان خودرو تبدیل شده است تا بتوانند بهترین گزینه را با توجه به نیاز خود انتخاب کنند.
تاریخچه بیمه ثالث در جهان
در این قسمت با هم تاریخچه بیمه ثالث در جهان را مرور میکنیم. تاریخچه بیمه ثالث در جهان درست به پس از جنگ جهانی اول برمیگردد که مردم به طور عمده شروع به استفاده از خودروها کردند. طبیعتا استفاده از وسایل نقلیه در کنار تمامی مزایایی که داشت، معایبی نیز داشت. برای مثال هر از گاهی دچار حوادثی نیز میشد. همچنین میزان خسارت وارد شده به وسایل نقلیه جدید یعنی خودروها نسبت به وسایل نقلیه قبلی هزینه بیشتری ایجاد میکرد. زیرا ساختار و سرعت این وسیله نقلیه با همتاهای قبلی خود قابل مقایسه نبود. به مرور زمان بحث بیمه مطرح شد اما به دلیل عدم فرهنگ سازی مناسب و همچنین اجباری نبودن بیمه خودرو، بسیاری از صاحبان خودرو از پذیرش این نوع بیمه سرباز زدند و مجبور بودند هزینههای زیادی را در تصادفات و حوادث رانندگی پرداخت کنند.
زمان صدور اولین بیمه خودرو، به 5 سال پس از ساخت اولین خودروی گازوئیلی در آمریکا، در سال 1898 برمیگردد. در بررسی تاریخچه بیمه ثالث و اجباری شدن آن باید به سال 1927 در ایالت ماساچوست آمریکا برگردیم. در آن سال بود که برای نخستین بار، قانون بیمه استفاده از این نوع بیمه را برای دارندگان خودرو اجباری اعلام کرد. این قانون از ابلاغ تا اجرا مدت زمانی طول کشید تا اینکه در نهایت ده سال بعد در سراسر آمریکا استفاده از بیمه ثالث اجباری شد. پس از آن کشورهای دیگری مانند بریتانیا در سال 1930، آلمان در سال 1939 استفاده از بیمه را شروع و اجباری کردند. پس از این کشورها، کشورهای دیگری نیز به تدریج شروع به استفاده از این نوع بیمهنامه کردند. با استفاده از بیمه ثالث، خسارت وارد شده به صاحبان خودرو و طرف مقابلشان که از حوادث رانندگی آسیب دیدهاند، بسیار کمتر از قبل شده است. امروزه در بسیاری از کشورهای جهان، استفاده از بیمه ثالث اجباری است. البته در برخی از کشورها نیز هنوز استفاده از این نوع بیمه اختیاری است مانند کشور نیوزلند که البته 96% رانندگان از این بیمه به منظور کاهش خسارت در حوادث رانندگی استفاده میکنند و تنها 4% از افراد از این بیمه استفاده نمیکنند.
از تاریخچه بیمه ثالث در ایران چه میدانید؟
در ایران تاریخچه بیمه ثالث به سال 1347 برمیگردد. قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در قبال شخص ثالث که اصطلاحا به بیمه شخص ثالث مشهور است، در 26 دی ماه 1347 توسط مجلس شورای ملی تصویب شد، پس از آن توسط مجلس سنا در تاریخ 23 بهمن ماه تصویب شد تا نهایتا از اول فروردین ماه سال 1348 به اجرا درآمد. به این ترتیب بیمهگزار یا همان صاحب خودرو و همچنین شخص متضرر را در مقابل خسارت وارده ناشی از حوادث رانندگی محافظت مینماید. در واقع روندی که با هم بررسی کردیم تاریخچه بیمه ثالث در ایران را نشان میدهد. ماده 1 این قانون به شرح زیر است:
“کلیه دارندگان وسیله نقلیه موتوری زمینی و انواع یدک و تریلر متصل به وسایل مزبور و قطارهای راهآهن اعم از اینکه اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند، مسئول جبران خسارت مالی و بدنی هستند که در اثر حوادث وسایل نقلیه مزبور یا محمولات آنها به اشخاص ثالث وارد شود و مکلفند مسئولیت خود را از این جهت بیمه نمایند.”
همانطور که از متن این ماده قانون مشخص است، این بیمهنامه از نوع بیمه مسئولیت میباشد. در نهایت پس از گذشت چهل سال و در تاریخ 16 تیر 1387 اصلاحاتی در این قانون ایجاد شد.
این فرایند در صورتی در حال انجام بود که هنوز بیمه مرکزی در کشور تشکیل نشده بود. تقریبا در سال 1350 بود که بیمه مرکزی در ایران شکل گرفت که فعالیتهای مختلفی مانند تنظیم بازار بیمه کشور و جهتدهی آن از طریق تصویب آئیننامهها و مقررات را انجام میداد. شرکتهایی که در زمینه بیمه خودرو فعالیت میکنند و یا مشغول ارائه خدمات هستند، خدمات خود را در گروههای زیر ارائه میدهند:
- بیمه شخص ثالث یا همان بیمه ثالث
- بیمه بدنه خودرو
- بیمه حوادث راننده یا سرنشین خودرو
در ادامه توضیح مختصری راجع به بیمه ثالث خواهیم داد.
بیمه شخص سوم
بیمه شخص ثالث از شخص ثالث آسیب دیده، ناشی از حوادث رانندگی حفاظت میکند. به عبارتی دیگر شخص اول یا همان بیمهگزار همان مالک وسیله نقلیه میباشد. شخص ثانی همان شرکت بیمهای یا بیمهگر میباشد که خدمات خود را به شخص ثالث ارائه میدهد. اگر در پی یک حادثه رانندگی، شخص سومی خسارت مالی یا جانی ببیند، صاحب خودرو موظف به جبران این خسارتها میباشد. اما پرداخت این هزینه به صورت یکجا میتواند هزینه زیادی را به دارنده خودرو تحمیل کند. کار شرکتهای بیمهای این است که این مبلغ را به صورت قسطی از صاحب وسیله نقلیه دریافت میکنند و در پی بروز حادثه آن را یکجا به شخص آسیب دیده پرداخت میکنند.
معمولا در حوادث رانندگی، یکی از حالتهای زیر اتفاق میافتد:
- راننده مقصر باشد و طرف مقابل زیان مالی و جانی دیده باشد
- راننده بی تقصیر باشد و طرف مقابل مقصر باشد
- هم راننده و هم طرف مقابل هر دو با هم مقصرند
در صورتی که گزینه اول باشد، یعنی راننده مقصر باشد باید خسارتهای وارده به شخص ثالث را چه جانی باشد چه مالی پرداخت نماید. این خسارتها در واقع شامل دیه فوت شخص، دیه ناشی از نقص عضو، صدمه، شکستگی و از کار افتادگی چه کلی چه جزئی چه دائم چه موقت میباشد.
از ابتدای تاریخچه بیمه ثالث و شکلگیری آن این نوع بیمه دائما در حال تغییر است. یکی از اتفاقات خوب و مثبت در صنعت بیمه، حرکت به سمت بیمهنامههای دیجیتالی، کوتاه شدن فرایند خرید و راحتی در پرداخت حق بیمه میباشد. برای مثال یکی از اتفاقات مثبت از ابتدای تاریخچه بیمه ثالث تا به حال، حذف کوپن بیمهنامههای شخص ثالث از سال 1397 میباشد که تبدیل به کارتهایی با کد QR شده است.
