بیمه مشاغل سخت و زیان آور

هر شغلی چالش های خاص خود را دارد، اما برخی از مشاغل به دلیل شرایط محیطی یا فشار جسمانی، سخت تر و زیان آور هستند. به همین دلیل سازمان بیمه تامین اجتماعی، امتیازات ویژه ای را برای افراد شاغل در این حوزه در نظر گرفته است. در این مقاله ابتدا مشاغل سخت و زیان آور را تعریف کرده و لیست کامل آن ها را بیان می کنیم. پس از آن، شرایط بهره مندی از بیمه مشاغل سخت و زیان آور را توضیح می دهیم.

منظور از مشاغل سخت و زیان آور چیست؟

مشاغل سخت و زیان آور، مشاغلی هستند که محیط کار آن ها به دلیل حضور عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی یا بیولوژیکی، استانداردهای لازم را ندارد و سلامت کارکنان را به خطر می اندازد. این شرایط نامناسب محیطی، باعث وارد شدن فشارهای روحی و جسمی شدید به افراد شده و در مدت طولانی، منجر به بروز انواع بیماری ها، فرسودگی شغلی و حتی از کارافتادگی می شود.

علاوه بر این، در مشاغل سخت و زیان آور، آمار حوادث مربوط به کارکنان و موارد منجر به فوت نیز بیشتر است. این مشاغل بر اساس میزان سختی و نوع آسیب زایی به دو گروه زیر تقسیم بندی می شوند:

• گروه اول: این دسته شامل مشاغلی است که سختی و زیان باری آن ها با ماهیت شغل ارتباط نزدیکی دارد، اما می توان با رعایت استانداردها و تمهیدات بهداشتی و ایمنی، سختی و اثرات نامطلوب آن را کاهش داد.
• گروه دوم: این دسته شامل مشاغلی است که سختی و زیان آوری آن ها جزء جدایی ناپذیر خود شغل است. در این گروه، با وجود رعایت تمام تمهیدات بهداشتی و ایمنی، امکان حذف و تعدیل خطرات وجود ندارد.

فهرست مشاغل سخت و زیان آور در سال 1405

مطابق قوانین وزارت کار و رفاه اجتماعی، مشاغل سخت و زیان آور در گروه های زیر طبقه بندی می شوند. شما عزیزان می توانید جهت استعلام دقیق وضعیت شغلی، به سامانه رسمی اداره کار استان خود مراجعه نموده و فهرست جامع ۱۱۰ عنوان شغلی را با کد شغلی درج شده در بیمه ‌نامه خود مطابقت دهید.

مزایای بیمه مشاغل سخت و زیان آور برای کارگران

بیمه برای مشاغل سخت و زیان آور، مزایا و امتیازات ویژه ای را در نظر گرفته است. یکی از مهم ترین مزیت های بیمه مشاغل سخت و زیان آور، بازنشستگی با 20 سال سابقه کار یا حتی کمتر از آن (به دلیل از کارافتادگی دائم) است.

علاوه بر این، سابقه کار در این مشاغل، یک و نیم برابر مشاغل عادی محاسبه می شود. دسترسی آسان به تسهیلات و خدمات حمایتی خاص که برای جبران فرسودگی جسمانی ناشی از محیط‌ های پرخطر هستند، از دیگر مزایای بیمه مشاغل سخت و زیان آور به شمار می روند.

شرایط و ضوابط ساعات کاری در مشاغل سخت و زیان‌آور

رعایت محدودیت های زمانی در مشاغل سخت و زیان آور برای حفظ سلامت جسمی و روحی افراد الزامی است. بر همین اساس و مطابق قوانین مندرج در وزارت کار، ساعت کاری روزانه برای مشاغل سخت، 6 ساعت در روز، معادل 36 ساعت در هفته است. علاوه بر این، کارگران این بخش 35 روز مرخصی (5 هفته) در طول سال دارند و در روزهای تعطیل رسمی و جمعه ‌ها نیز حقوق خود را به صورت کامل دریافت می‌ کنند.

با توجه به ماهیت این نوع مشاغل، اضافه کاری برای کارگران ممنوع است. اما اگر کارگری بنا به درخواست خود، مایل به اضافه کاری باشد، حقوق مربوط به آن ساعت ‌ها طبق قوانین مشخص‌ شده در قانون کار به وی پرداخت می ‌شود.

شرایط اشتغال زنان و نوجوانان در مشاغل سخت

طبق قوانین جاری کار، اشتغال زنان و نوجوانان در محیط‌ های خطرناک و مشاغل سخت به ‌طور کامل ممنوع است. در صورت مشاهده این تخلف توسط مراجع ذی‌ صلاح، کارفرما با برخورد قانونی و جریمه مواجه خواهد شد. این محدودیت ‌ها در مواد قانونی زیر تعریف شده ‌اند:

• ممنوعیت اشتغال زنان: طبق ماده ۷۵ قانون کار، زنان از انجام فعالیت‌ هایی که ماهیت سخت و زیان ‌آور دارند، منع شده ‌اند.
• ممنوعیت اشتغال نوجوانان: طبق ماده ۸۳ قانون کار، اشتغال نوجوانان در مشاغل خطرناک و سخت ممنوع است.

شرایط بازنشستگی در بیمه مشاغل سخت و زیان آور در سال 1405

اگر کارگری 20 سال متوالی در مشاغل سخت کار کند، می تواند بدون شرط سنی بازنشسته شود و حقوق 30 روز را از بیمه دریافت نماید. همچنین کارگرانی که سابقه 25 سال کار متناوب در مشاغل سخت را داشته باشند نیز می توانند بدون شرط سنی، تقاضای بازنشستگی خود را به سازمان تامین اجتماعی ارائه دهند.

توجه داشته باشید که هر یک سال فعالیت در مشاغل سخت، معادل 1.5 سال فعالیت در مشاغل عادی محاسبه می شود. به این ترتیب می توانید مجموع سوابق بیمه ای خود را با استفاده از فرمول زیر، محاسبه نمایید:

مجموع سوابق بیمه ای = سوابق بیمه ای عادی + سابقه کار در فعالیت های سخت * 1.5

چه مواردی باعث از بین رفتن توالی در سوابق بیمه ای می شوند؟

منظور از توالی، انجام فعالیت شغلی به‌ صورت پیوسته و بدون وقفه در طی ۲۰ سال است. اگر سوابق شما به این صورت باشد، می ‌توانید بدون شرط سنی بازنشسته شوید. اما در صورت ایجاد وقفه ‌های شغلی یا تغییر وضعیت از مشاغل سخت به مشاغل عادی در بازه‌ های زمانی مختلف، سوابق شما از حالت توالی خارج شده و به حالت تناوب در می ‌آید.

در این شرایط، برخورداری از امتیازات بازنشستگی مشروط به داشتن ۲۵ سال سابقه بیمه است. موارد زیر باعث از بین رفتن توالی در سوابق بیمه ای می شوند:

• اشتغال در کارها و مشاغل عادی
• غیبت غیر موجه بیش از 10 روز
• استفاده از مرخصی بدون حقوق بیشتر از 2 ماه
• اخراج، استعفا، انفصال و بازخرید خدمت
• استفاده از بیمه حرف و مشاغل آزاد
• استفاده از بیمه بیکاری
• بیکاری بدون دریافت حقوق

چه مواردی توالی بیمه مشاغل سخت و زیان آور را بهم نمی ریزند؟

برخی از دوره ‌ها یا شرایط خاص، توالی روزهای بیمه در مشاغل سخت و زیان ‌آور را از بین نمی ‌برند. این موارد عبارت اند از:

• ایام خدمت وظیفه سربازی: خدمت سربازی باعث قطع توالی بیمه ای نمی شود؛ البته به شرط آنکه بیمه شده، حداکثر تا دو ماه پس از اتمام خدمت خود، به کار یا فعالیت در مشاغل سخت بازگردد.
• ایام حالت تعلیق: دوره ‌هایی که به دلیل حوادث طبیعی (مانند سیل، زلزله و آتش ‌سوزی) یا مخاطرات اجتماعی (مانند جنگ) فعالیت شغلی متوقف شده است، توالی بیمه ای را از بین نمی برند.
• دوران توقیف بیمه شده: در صورتی که فرد تحت تعقیب قضایی قرار داشته باشد، اما حکم به محکومیت او صادر نشده باشد، توالی بیمه ای بهم نمی ریزد. همچنین اگر کارفرما طبق قانون، حقوق دوران توقیف را پرداخت کند، توالی سوابق حفظ می گردد.
• دوران دریافت مقرری بیمه بیکاری: استفاده از بیمه بیکاری مانعی برای توالی نیست؛ مشروط بر اینکه فرد بلافاصله پس از اتمام دوره یا در حین آن، به مشاغل سخت بازگردد.
• خدمت در جبهه، اسارت یا محکومیت ‌های سیاسی: در صورتی که فرد به عنوان آزاده شناخته شود، سوابق اسارت او، توالی بیمه ای را بهم نمی زند.
• دوران استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری: استفاده از پوشش ‌های مربوط به بیماری و دریافت غرامت، از عوامل قطع ‌کننده توالی بیمه ای نیست.
• غیبت‌ های محدود و غیرانضباطی: غیبت‌ های غیرموجه تنها در صورتی توالی را از بین نمی ‌برند که مجموع آن ‌ها در طول ۲۰ سال، از ۳۶۵ روز تجاوز نکند؛ همچنین این غیبت نباید منجر به اخراج یا انفصال از خدمت شود.
• ایام بلاتکلیفی بیمه‌شده: اگر فرد برای اثبات وضعیت خود به آرای صادره از سوی هیئت ‌های حل اختلاف و مراجع قضایی استناد کند، توالی بیمه ای او حفظ می شود.

نحوه ثبت و استعلام مشاغل سخت و زیان‌آور در اداره کار

بسیاری از افراد پس از مطالعه لیست مشاغل سخت و زیان آور، با این چالش مواجه می شوند که اگر شغل من در این فهرست نباشد، آیا باز هم می ‌توانم برای دریافت مزایای سختی کار اقدام کنم؟ پاسخ به این سوال مثبت است.

متأسفانه گاهی اوقات، برخی کارفرمایان برای اجتناب از پرداخت هزینه ‌های اضافی بیمه و مزایای مربوطه، از اعلام ماهیت واقعی مشاغل خود خودداری می ‌کنند. در چنین شرایطی، شما می توانید با مراجعه به اداره کار، درخواست بررسی ماهیت شغل را بدهید تا کارشناسان رسمی، بررسی های لازم را انجام دهند.

طبق ماده ۸ و ۹ آیین ‌نامه اجرایی، پس از تکمیل فرم های مربوطه و ثبت درخواست توسط شما، یک کمیته کارشناسان با برگزاری جلسات تخصصی، مستندات موجود را بررسی می ‌کنند. در نهایت، با تایید کمیته استانی، ماهیت سخت و زیان ‌آور بودن شغل، نهایی می ‌گردد. به طور کلی ارگان ها و افراد زیر می توانند، سختی شغل را تشخیص دهند:

• کارگران
• کارفرمایان
• وزارت کار و امور اجتماعی
• صندوق تأمین اجتماعی
• وزارت بهداشت

مدارک لازم برای ثبت درخواست سختی کار

بر اساس قوانین جاری در سال 1405، برای پیگیری و ثبت درخواست مشاغل سخت و زیان آور، باید به آدرس اینترنتی https://prkar.mcls.gov.ir/Login مراجعه شود. مدارک لازم برای ثبت درخواست به شرح زیر است:

• مدارک شناسایی فرد متقاضی مانند شناسنامه و کارت ملی
• ارائه سوابق بیمه ای متقاضی

حق بیمه مشاغل سخت و زیان آور در سال 1405 چقدر است؟

در مشاغل سخت و زیان ‌آور، مبلغ حق بیمه نسبت به مشاغل معمولی بیشتر است. به این صورت که کارفرما علاوه بر نرخ معمول (۲۳ درصد)، باید ۴ درصد اضافی نیز پرداخت کند؛ یعنی نرخ کل حق بیمه برای این افراد ۲۷ درصد است.

نکته مهم: اگر کارگر پیش از سال ۱۳۸۳ استخدام شده باشد، کارفرما ممکن است موظف به پرداخت ۴ درصد اضافی دیگر هم باشد که در این صورت، نرخ کل حق بیمه به ۳۱ درصد می ‌رسد.

چگونه بیمه مشاغل سخت را تهیه کنیم؟

همانطور که بیان کردیم، سازمان تامین اجتماعی، مرجع رسمی صدور بیمه مشاغل سخت و زیان آور است. این بیمه باید توسط کارفرما و برای تمامی کارگران تهیه شود. اگر در مشاغل سخت مشغول به کار هستید، توصیه می کنیم، علاوه بر بیمه مشاغل، بیمه حوادث انفرادی را هم تهیه نمایید. این بیمه ‌نامه زیر مجموعه بیمه‌ های اشخاص است و به دو صورت انفرادی (شخصی) و سازمانی (گروهی) تهیه می شود.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه و خرید بیمه حوادث انفرادی یا خرید انواع بیمه میتوانید از طریق لینک خرید آنلاین بیمه اقدام کرده یا با کارشناسان بیمه شو تماس بگیرید.