اگر هنگام کار، سلامت جسمی و روانی انسان در خطر باشد، آن وقت جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب میشود. مشاغل بر روی کیفیت زندگی ما تاثیر میگذارد. این مشاغل از طریق اداره کار مشخص میشود.
زمانی که محیط کار از نظر عوامل فیزیکی، بیولوژیکی، مکانیکی و شیمیایی استاندارد نباشد، سلامت افراد به خطر میافتد. این خطرات باعث تنشهای روحی و جسمی سنگین در محیط کار به شاغلین میشود. این تنشها باعث عوارض و بیماریهای شغلی مثل: از کار افتادگی دائم و جزئی در افراد میشوند. همچنین در مشاغل سخت و زیان آور آمار حوادث منجر به فوت زیاد است.
کارفرما برای جلوگیری از شرایط خطرناک باید با بهرهگیری از تدابیر فنی_مهندسی و ایمنی_بهداشتی از شرایط سخت و زیان آور محیط کم کند. افرادی که اینگونه مشاغل را دارند در معرض فرسودگی و آسیب هستند.
برای همین قانونگذار در تعیین سن بازنشستگی، شرایطی را در نظر میگیرد تا تاثیرات خطر شغلی بر جسم و روان افراد در این مشاغل را کاهش دهند.
نحوه انتخاب مشاغل سخت و زیان آور ۱۴۰۲
مشخص کردن سخت و زیان آور بودن مشاغل، بعد از درخواست کارگر یا شاغلین مورد بررسی قرار میگیرد. برای تعیین مشخص بودن درستی سخت و زیان آور بودن شغل، سوابق و شرایط محیط کار را مورد بررسی قرار میدهند.
بعد از اینکه درخواست سخت و زیان آوری شغل از طرف ارگانها و افراد مربوطه ارائه شد، کارشناس کمیته جلسهای برگزار خواهد کرد. در انتها جلسه به وسیله کمیته استانی با توجه به مستندات موجود نظر خود را اعلام میکند.
افراد و ارگانهایی که میتوانند درخواست بررسی سخت و زیان آور بودن شغل را بدهند به شرح زیر هستند:
- کارگر
- کارفرما
- وزارت بهداشت
- صندوق تامین اجتماعی
- وزارت کار و امور اجتماعی
- تشکلهای کارگری و کارفرمایی
سخت و زیان آور بودن مشاغل بر اساس ماده ۹ آییننامه اجرایی به وسیله کمیته کارشناسان و طبق ماده ۸ آییننامه اجرایی با کمیته استانی باید تایید شود. میتوانیم اینگونه بگوییم که کمیته استانی باید برای بررسی سوابق و شرایط محیط کار از محل، بازدید کنند. اگر این کمیته تایید کند، آن شغل در لیست مشاغل سخت قرار میگیرد.
انواع مشاغل سخت و زیان آور
شورای عالی کار مشاغل سخت را به دو دسته تقسیم میکند و طی لیستی که آماده کردهاند به وزارت کار ارائه میدهند.انواع مشاغل سخت عبارتند از:
- گروه الف: هرچند که ماهیت این شغلها سخت و زیان آور است، اما کارفرما با انجام تمهیدات ایمنی_بهداشتی، سختی را حذف میکند.
- گروه ب: هرچند ک ماهیت این شغلها سخت و زیان آور است، اما کارگر با انجام تمهیدات ایمنی_بهداشتی، نمیتواند سختیهایش را حذف کند تنها با انجام این تدابیر توسط کارفرما قسمتی از سختی کار کاهش مییابد.
مواردی که در این گروه ذکر شده است، جزو مشاغل سخت تامین اجتماعی است.
فهرست مشاغل سخت و زیان آور
طبق مصوبه وزارت کار و بهداشت لیست مشاغل سخت ارائه شده است که در ۱۱۰ شغل قرار میگیرند. لیست این مشاغل به شرح زیر هستند:
کار در معدن:
تا هنگامی که باعث شود کارگران در تونلها و راهروهای سرپوشیده به استخراج مشغول شوند، جزو شغلهای سخت و زیان آور محسوب میشوند.
کار استخراج:
نظارت کارگر در راهروهای سر پوشیده و تونلهای معدن: شامل جدا کردن، منفجر کردن مواد، اداره کردن تاسیسات آب و برق در داخل معادن، حمل مواد حاصل از انفجار یکی دیگر از مشاغل سخت محسوب میشوند.
کار در ارتفاع:
افرادی که در ارتفاع بیش از ۵ متر از سطح زمین کار میکنند در لیست اداره کار جزو سختی شغل محسوب میشوند. مثل: فضاهای باز بر روی داربست، اتاقکهای محرک و دکلها.
کارگران مشغول به کار در کارگاهها:
کارگاههایی مانند: دباغی، روده پاک کنی و سالامبور سازی جزو گروه مشاغل سخت و زیان آور قرار میگیرند. البته باید به این نکته اشاره کنیم، کارگرانی که به صورت مداوم در گنداب رودها و مکانهای جمعآوری، حمل زباله شهری مشغول هستند، در این دسته قرار میگیرند.
کار با مواد شیمیایی:
- ضدعفونی اماکن، طویلهها و آشینههای مرغداری
- کار در امور سمپاشی مزارع و باغ
- نزدیک بودن به سموم و حشرهکشها در هنگام تولید ترکیب مواد سمی
کار در مخازن سربسته:
مشاغل سخت این گروه شامل حفر قناتها، چاهها و فاضلابها است.
کار در حوزههای خاص:
- آتشنشانی
- راهداران و رانندگان وزارت راه و شهرسازی در جادهها
- خبرنگاری
- رانندگان حمل و نقل بار و مسافران درون و برون شهری
کارگران مشغول به کار در دامداریها و طیور:
این کارگران مسئولیت جمعآوری، انتقال و انبار کردن کودها را بر عهده دارند.
کار بر روی دکلهای برق:
کسانی که بر خطوط انتقال برق فشار قوی با ۶۳ کیلو ولت و بیشتر کار میکنند جزو این گروه مشاغل هستند.
کار در محیطهای خاص:
- کسانی که در ندامتگاهها و زندانها کار میکنند. البته به شرطی که مستقیما با زندانیان در ارتباط باشند.
- کسانی که در مراکز رواندرمانی مشغول به کار هستند. البته به شرطی که مستقیما با بیماران روانی در ارتباط باشند.
کار مداوم در مجاورت کوههای ذوب:
- نزدیک بودن کارگر با بخارات زیان آور و حرارت
- مسئولیت تخلیه و حمل مواد مذاب از کورهها را داشته باشند
مشاغل مربوط به جوشکاری:
جوشکاری در مخازن جزو مشاغل سخت هستند.
کار با مواد رادیو اکتیو:
افرادی که کارشان با مواد رادیو اکتیو است، به دلیل تماس مداوم فرد با اشعه، بیماری ایجاد میکند و شغل آنها سخت محسوب میشود.
کار در محیطهای پر ارتعاش:
اگر ارتعاش محیط سلامت کارگر را به خطر اندازد در دسته مشاغل سخت قرار میگیرد.
مشاغل مربوط به آسفالت خیابانها:
- پخت آسفالت دستی
- قیرپاشی
- شن پاشی
- مالچ پاشی
کار در محلهای پر فشار:
شامل مشاغلی مثل غواصی در عمق به علت فشار محیطی بیش از حد در گروه مشاغل سخت و زیان آور قرار میگیرند.
کار در محیطهای پر سر و صدا:
اگر سر و صدا محیط کار به حدی زیاد باشد که باعث مشکلات شنوایی و حتی ناشنوایی کارگر شود، آن شغل سخت و زیان آور محسوب میشود. نکته حائز اهمیت این است که باید تمام مقررات حفاظتی و ایمنی هم نتواند به حذف این خطرات کمک کند.
کار در حوزههای پزشکی:
بعضی از حوزههای پزشکی و پیراپزشکی جزو مشاغل سخت و زیان آور بهحساب میآیند مثل:
- هوشبری
- مامایی
- فوریتهای پزشکی
- کارشناس علوم آزمایشگاهی
- تمام مشاغل زیر مجموعه موارد فوق
شرایط بازنشستگی سخت و زیان آور ۱۴۰۲
شرایط بازنشستگی برای مردان:
- ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه پرداخت بیمه
- ۳۵ سال پرداخت بیمه بدون شرایط سنی
- ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه پرداخت بیمه
شرایط بازنشستگی زنان:
- ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه پرداخت بیمه
- ۵۵ سال سن و ۲۰ سال سابقه پرداخت بیمه
- ۳۵ سال پرداخت حق بیمه بدونه در نظر گرفتن شرایط سنی
- ۴۲ سال سن و ۲۰ سال پرداخت بیمه
کلام آخر:
در مقاله مشاغل سخت و زیان آور به نکات زیر اشاره کردیم:
- زمانی که در محیط کار عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و… استاندارد شده نباشد و سلامت جسمانی و روانی فرد در خطر باشد، جزو لیست مشاغل سخت و زیان آور محسوب میشوند.
- در رابطه با نحوه مشخص کردن مشاغل سخت در مقاله گفتیم.
- مشاغل سخت به دو گروه تقسیم میشوند.
- ۱۱۰ شغل در لیستی که وزارت کار ارائه داده است، قرار دارد که ۱۸ مورد را در این مقاله نام بردیم.
- شرایط سنی و پرداخت بیمه بازنشستگی در مردان و زنان متفاوت است.
اگر میخواهید بیمه مشاغل سخت و زیان آور را تهیه کنید ولی سوال یا ابهامی دارید میتوانید از کارشناسان بیمهشو کمک بگیرید.
