قوانین بیمه کارگران ساختمانی کمی با دیگر شرایط بیمههای تامین اجتماعی متفاوت است. کارگران ساختمانی باتوجه به شرایط سخت کاریای که دارند، بیمهی خاصی باید داشته باشند.
اصل شرایط و پوششهای بیمه کارگران و بیمه پایهای تامین اجتماعی یکسان است. طبق قوانین، کارگران ساختمانی باید در هر پروژهای که مشغول به کار میشوند، توسط کارفرما تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی درآیند.
همه ما از شرایطی که کارگران ساختمانی در آن کار میکنند، آگاهی داریم. امکانات ایمنی پایین، شرایط سخت کاری و دیگر موارد موجب آسیب دیدن مکرر کارگران میشود.
به همین منظور کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی هر روزه برای احقاق حقوق این قشر از جامعه در تلاش است.
طبق قوانین کلی بیمه کارگران ساختمانی میزان ۷ درصد از حق بیمه از حقوق ماهیانه کارگر و مابقی آن توسط کارفرما پرداخت میشود. چه چیزی موجب توقف اجرای این قانون شده است؟
بیمه کارگران ساختمانی برای چه کسانی است
معمولا کارگران ساختمانی، بدون قرارداد و تعهدی برای کارفرما کار میکنند. برای جلوگیری از این روند، بیمه اعلام کرد که کارگران ساختمانی که میخواهند تحت پوشش بیمه درآیند، باید دارای کارت مهارت فنی از سازمان فنی و حرفهای باشند.
اما کدامیک از فعالیتهای ساختمانی نیاز به کارگران ساختمانی خواهد داشت؟
- ساخت و بنای اسکلت ساختمان
- ساخت و ریختن بتن در پایهها
- انجام سفتکاری ساختمان
- سنگکاری در داخل و نمای ساختمان
- آسفالتکاری و عایقبندی دیوارها و سقفها
- گچکاری و کاشیکاری
- برقکاری و لولهکشی ساختمان
به طور کلی بیمه کارگران ساختمانی شامل تمام افرادی است که به صورت مستقیم با ساخت، توسعه یا تخریب ساختمان، تجدید یا تعمیرات بنا خواهد شد.
حتی نصب تجهیزات ساختمان و جزئیترین کارها نیز در این دسته قرار میگیرد.
پوششهای بیمه کارگران ساختمانی
پوشش بیمه کارگرانی که در ساختمان مشغول به کار هستند، تقریبا حمایتهای پایهای بیمه تامین اجتماعی را شامل میشوند.
- هزینههای درمانی کارگری که در حین کار دچار آسیب شده است به عهده بیمه خواهد بود.
- اگر آسیبی که به کارگر ساختمانی وارد میشود موجب نقص عضو او شود، بیمه باید غرامت پرداخت کند.
- پرداخت مستمری ازکارافتادگی کلی و جزئی کارگران ساختمانی نیز از دیگر تعهدات بیمه است. (این ازکارافتادگی باید ناشی از کار ساختمانی باشد.)
- درصورتی که آسیب ناشی از کار بهگونهای باشد که کارگر برای مدتی قادر به ادامه کار نباشد، میتواند از غرامتی که بیمه به او میپردازد بهرهمند شود.
- ممکن است کارگر بر اثر حوادثی که در محل کار بروز پیدا میکند، فوت کند. در این حالت بازماندگان او قادر به استفاده از مستمری برقرار شده از طرف بیمه هستند.
- گاهی بخش کوچکی از آسیب نقص عضو به وسیله پروتزها و اندامهای مصنوعی قابل جبران است. بیمه این پروتزها را برای کارگران ساختمانی تهیه میکند.
نکتهی مهم درباره بیمه کارگرانی که در پروژههای ساختمانی فعالیت دارند این است که این افراد مشمول بیمه بیکاری نخواهند شد.
از آنجایی که کارگران ساختمانی به صورت پروژهای فعالیت دارند و فاصله زمانی بین دو پروژه میتواند متفاوت باشد، تشخیص دوره بیکاری آنها برای بیمه بیکاری راحتی نیست.
اصلاحیه قانون ماده ۵ بیمه کارگران
در اصلاحیهای که به قانون ماده ۵ بیمه کارگران ساختمانی وارد شد، نکاتی دربارهی سهم بیمه قابل پرداخت برای کارگر و کارفرما تعیین شد.
طبق این قانون، کارگرانی که دارای کارت مهارت فنی از سازمان فنی و حرفهای باشند باید ۷ درصد از پایه حقوقشان را به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کنند تا تحت پوشش بیمه قرار گیرند.
سهم بیمه کارفرمایی برای این افراد که در پروژههای ساختمانی و فعالیتهایی که در بخشهای قبلی ذکر کردیم، حضور دارند به موارد متفاوتی میتواند بستگی داشته باشد.
کارفرما موظف است طبق این قانون به ازای هر متر مربع زیر بنای ساختمانی درصدی از حداقل دستمزد ماهیانه کارگر را برای برقراری بیمه کارگران ساختمانی به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند. این نرخ دستمزد توسط شورای عالی وزارت کار و به صورت هرساله توسط سازمان قوه قضاییه اعلام خواهد شد.
درصد سهم کارفرما بستگی به مکان ساختوسازها دارد. در ساختوسازهای حیطه شهری (در حوزه کاری شهرداری) ۴% و برای پروژههای روستایی (در حوزه کاری بهیاری یا بخشداری) ۱% از دستمزد مذکور را باید بپردازند.
برخی از کارفرمایان به این قانون اعتراض کردهاند و از پرداخت سهم خود از نرخ حق بیمه کارگران سر باز میزنند. همین موضوعی شد که مجلس تصمیم به توقف اجرای این قانون گیرد. البته ساخت مساجد و مراکز مذهبی از پرداخت این حقالسهم معاف خواهند بود. برخی دیگر از ارگانهایی که تحت نظر کمیته امداد هستند نیز میتوانند بخشی از این مبلغ را نپردازند.
آیا اجرای بیمه کارگران ساختمانی متوقف شده است
در پی اعتراض برخی از کارفرمایان به این قانون بیمه کارگران ساختمانی، مجلس دستور توقف موقت اجرای این قانون را صادر کرد تا در اولین فرصت اصلاحیه بعدی صادر شود.
اما فعالان صنفی حقوق کارگران با تلاشهای بیوقفه و برقراری جلسات مختلف، سعی در لغو این دستور کردهاند.
علت این مخالفت با توقف اجرای این قانون، دفاع از حقوق بیمهای کارگران ساختمانی است. اگر به هر دلیلی این قانون متوقف شود، به این معناست که کارگران برای مدتی نمیتوانند در زمان کار از پوششهای بیمه تامین اجتماعی استفاده کنند.
در این صورت چه فاجعهای میتواند رخ دهد؟ حوادث که منتظر اجرای قوانین ما نمیمانند، هر لحظه ممکن است یک کارگر ساختمانی باتوجه به کمبود امکانات ایمنی، دچار آسیبهای جبرانناپذیر شود.
بدون بیمه کارگران ساختمانی، افراد هیچ نوع حمایتی درصورت وقوع حوادث ندارند. درواقع تمام هزینههای ناشی از این حوادث را باید همان کارگر آسیبدیده بپردازد.
فعالیتهای انجمنهای صنفی کارگران بینتیجه نماند. تا جایی که اکبر شوکت رئیس کانون تصمیم توقف اجرای قانون ۵ بیمه، بیان داشته است که اگر قوانین نیاز به اصلاحات داشته است چرا زودتر از اینها به فکر نیفتادهایم؟
درنهایت آقای شوکت مخالفت خود را با توقف اجرای این قانون بیان کرد و توقف آن را پایمال کردن حقوق قشر کارگر دانست.
بیمه کارگران، بیمهای واجب
کارگران قشر مهمی در این جامعه هستند که در بسیاری از مواقع حقوقشان نادیده گرفته میشود. این مورد درباره کارگران ساختمانی بیشتر است.
کارگران ساختمانی تحت استخدام رسمی و دائم هیچ ارگانی نیستند و برای امرارمعاش باید در هر پروژهای بدون تعهد کارفرما مشغول به کار شوند. برقراری بیمه کارگری، حداقل کاری است که باید برای این قشر انجام شود و در اولویتهای اجرایی قرار گیرد.
