توسعه اقتصادی یکی از مقولههای مهمی است که در هر جامعه مطرح میباشد. این توسعه دارای شاخصها و نظریههایی است که دانستن آنها خالی از لطف نبوده و بسیار کارآمد میباشد.
بیمهشو در این مقاله قصد دارد تا به تعریف توسعه اقتصادی، رشد اقتصادی، شاخصهای توسعه اقتصادی و نظریههای توسعه اقتصادی بپردازیم، ما به شما پیشنهاد مینماییم تا مقاله اقتصاد ایران، قبل و بعد از کرونا را مطالعه نمایید.
توسعه و رشد اقتصادی
رشد اقتصادی به بیان ساده، عبارت است از افزایش یافتن میزان تولیدات کشور در یک سال خاص نسبت به مقدار آن در یک سال پایه. در سطح کلان، افزایش یافتن میزان تولیدات ناخالص ملی و ناخالص داخلی در یک سال خاص، نسبت به میزان آن در در یک سال پایه، همان رشد اقتصادی تعریف میگردد. منابع موردنیاز برای رشد اقتصادی عبارت است از: افزایش سرمایه یا نیروی کار، افزایش بهرهوری عوامل تولید، بهکارگیری ظرفیتهای احتمالی خالی در اقتصاد.
توسعه اقتصادی نیز عبارت است از رشد اقتصادی در کنار افزایش ظرفیتهای تولیدی شامل ظرفیتهای فیزیکی، انسانی و اجتماعی. در توسعه اقتصادی علاوهبر رشد در تولیدات، نهادهای اجتماعی نیز متحول شده، نگرشها تغییر کرده، توان بهرهبرداری از منابع افزایش یافته و هر روز نوآوری جدیدی ارائه خواهد شد.
توسعه، مبحثی فراگیر است و تنها در یک بخش اتفاق نمیافتد. توسعه در واقع دارای حد و مرزی نبوده و پدیدهای کیفی است.
اهداف توسعه اقتصادی
اهداف توسعه اقتصادی در کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته متفاوت است، برای مثال در کشورهای توسعهیافته، اهداف توسعه اقتصادی مربوط به افزایش رفاه و امکانات مردم است، اما در کشورهای عقبمانده، هدف توسعه اقتصادی، حول محور ریشهکنی فقر و افزایش عدالت اجتماعی قرار دارد.
تعدادی از اهداف توسعه اقتصادی به شرح زیر است:
- ریشهکن نمودن فقر و گرسنگی
- توسعه آموزش در جهان
- رایج شدن برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان
- کاهش یافتن میزان مرگ و میر در کودکان
- بهبود تندرستی در مادران
- تلاش برای مبارزه با بیماریهای ایدز، مالاریا و …
- تلاش برای حفظ و پایداری محیط زیست
- ایجاد مشارکت جهانی برای توسعه
نظریههای توسعه اقتصادی
تعدادی از اصلیترین نظریههای توسعه اقتصادی به شرح زیر است:
- نظریه رستو:
این مورد از نظریههای توسعه اقتصادی، بیان میکند که تمامی کشورهای جهان روند زیر را برای توسعه طی مینمایند:
-
- مرحله جامعه سنتی (ابتدایی)
- مرحله مقدماتی
- مرحله خیر (جهش اقتصادی)
- مرحله بلوغ
- مرحله مصرف انبوه
- نظریه مایکل تودارو:
این اقتصاددان در راستای بررسی توسعهیافتگی و عدم توسعه، کمیتهایی مانند میزان رشد سالانه تولید ناخالض ملی و توسعه نیافتگی را در میزان درآمد سرانه، اشتغال و … مورد بررسی قرار میدهد.
- نظریه آرتور لوییس:
این نظریه بیان میکند که انتقال نیروی انسانی از بخش سنتی به بخش پیشرفته، هسته اصلی توسعه اقتصادی در کشورها میباشد زیرا در بخش سنتی، تعداد نیروی انسانی زیادی وجود دارد و بخش پیشرفته، قادر به جذب این نیروها دارد.
- نظریه هارود دومار:
این مورد از نظریههای توسعه اقتصادی، رابطه بین درآمد، پسانداز، نرخ رشد اقتصادی و تولید ناخالص ملی را بیان مینماید. عواملی که این نظریه در نظر میگیرد عبارت است از: میل به سرمایهگذاری، میل به پسانداز در جامعه، نرخ رشد اقتصادی و درآمد ملی.
شاخصهای توسعه اقتصادی
تعدادی از شاخصهای توسعه اقتصادی به شرح زیر است:
- شاخص درآمد سرانه
با تقسیم نمودن تولید ناخالص داخلی بر جمعیت کشور، میتوان میزان درآمد سرانه هر فرد را در یک کشور را بدست آورد. میزان این شاخص در کشورهای مختلف وابسته به میزان پیشرفته بودن آنها، متفاوت خواهد بود.
- شاخص برابری قدرت خرید
شاخص درآمد سرانه براساس قیمتهای هر کشور محاسبه میگردد. باتوجه به اینکه سطح قیمت محصولات و خدمات در هر کشور متفاوت است؛ بنابراین شاخص برابری قدرت خرید مطرح میگردد. این مورد از شاخصهای توسعه اقتصادی بدین صورت است که مقدار تولید کالاهای مختلف در هر کشور، در قیمت جهانی آن ضرب شده و پس از تعدیل نمودن قیمتها، تولید ناخالص ملی و درآمد سرانه مشخص میگردد.
- شاخص درآمد پایدار
در این شاخص، هزینههای زیست محیطی که در طی تولید و رشد اقتصادی ایجاد میگردد، در حسابهای ملی بهعنوان بهبود منابع و یا خسارت، حساب میگردد.
- شاخص ترکیبی
این شاخص در سال ۱۹۸۰ معرفی گردیده و شاخصی ترکیبی است که دارای چند شاخص اصلی و چند زیرشاخه است.
- دسترسی به آموزش
این شاخص توسط سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۱ معرفی شده است. این شاخص براساس نرخ باسواد بودن در افرادی که به مدرسه نرفتهاند و میزان امید به زندگی محاسبه میگردد.
- حضور فعال زنان در عرصه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی
حضور فعال زنان در بخشهای مختلف نشاندهنده میزان توسعهیافتگی جوامع است. در جوامع توسعه نیافته، زنان در اکثر موارد خارج از منزل مشغول بهکار نبوده و همین موضوع باعث کاهش نیرو انسانی میگردد.
- استقلال ملی
این شاخص به این معناست که سایر دولتها نمیتوانند بر تصمیمات دولت نفوذ و تاثیر داشته باشند.
پیامدهای توسعه اقتصادی
توسعه اقتصادی باعث ایجاد تغییرات در اقتصاد کشور میگردد. تعدادی از این تغییرات در ذیل بیان گردیده است:
- افزایش سهم صنعت و کاهش سهم کشاورزی در تولید ملی
- افزایش جمعیت شهرنشینان و کاهش تعداد روستا
- افزایش یافتن ثروت و رفاه مردم جامعه
- افزایش یافتن اشتغال
