جشنهای پاییزی ایران از گونه جشنهایی است که قدمت زیادی دارد و در ایرانو جهان در گروه جشنهای باستانی ایران جای میگیرد.
جالب است بدانید پارسیان یا ایرانیان باستان در طول سال، جشنهای متعددی را که امروز تحت عنوان جشنهای باستانی ایران شناخته میشود، برگزار میکردند؛ با اینکه جشنهای زیادی در مرزهای ایران باستان برگزار میشدند اما دو مورد از آنها دارای اهمیت ویژهای هستند که به شرح ذیل میباشند:
- جشن یا جشنوارههای نوروز
- جشن مهرگان
حال که در فصل پاییز هستیم بهتر است اندکی با جشن مهرگان یا همان جشن پاییزی ایران آشنا شوید؛ اگر به این موضوع علاقهمندید با ادامه این مطلب از مطالب بیمهشو همراه باشید و برای آشنایی با یکی از جشنهای باستانی ایران، لطفاً وقت بگذارید و مقاله ما را مطالعه فرمایید.
درباره جشن مهرگان، یکی از جشنهای پاییزی ایران بدانید
بر اساس متون تاریخی و نوشتههای اوستایی، سال در ایران باستان به دو قسمت یا فصل تابستان و زمستان تقسیم میشده است؛ بر این اساس، مردم نوروز یعنی اولین روز بهار و آمدن تابستان را جشن میگرفتند، در حالی که این جشن که یکی از جشنهای پاییزی ایران بهشمار میآمد، در اولین روز پاییز و آمدن زمستان برگزار میشد؛ بنابراین، نوروز مصادف با فصل بهار و مهرگان با فصل پاییز بود.
علاوه بر این موضوع، جشن مهرگان نیز یک جشنواره روز نام است. حتماً برای این سوال پیش میآید که جشنواره روز نام چیست؟
در پاسخ به این سوال باید متذکر شویم که تقویم ایران باستان دوازده ماه داشت که هر ماه شامل سی روز بود؛ هر ماه نام خاص خود را داشت و روز موردنظر نام مشابه آن ماه را شامل می شد؛ به عنوان مثال، ماه خرداد شامل روزی بود که خرداد نامیده میشد. نکته جالبی که در این مورد وجود داشت، مطابقت این روز با نام ماه بود که یک روز خاص بهحساب میآمد و در آن جشن برگزار میگردید؛ بنابراین شانزدهمین روز ماه مهر یعنی اولین ماه پاییز بر اساس تقویم ایرانی، یک روز خاص بود که در آن جشن مهرگان برگزار میشد. از آنجا که امروزه تقویم جدید ایرانی شش ماه اول سال دارای سی و یک روز است، جشنواره مهرگان دوم مهر برگزار میشود.
نام این جشن به افتخار میترا یا مهر، الهه قراردادها و پیمانها تعیین شده بود و در طول ماه مهر به مدت شش روز جشن گرفته میشد و از شانزدهم مهرماه (روز مهر) آغاز و در بیست و دوم مهرماه (روز رام) به پایان میرسید؛ بنابراین این جشن برپایه روابط بین افراد مانند دوستی، ایمان، مهربانی،عشق و علاقه برگزار میگردد؛ به بیان دیگر مهر یک ایزدبانو و نماد اعتقاد مذهبی در فرهنگ هند و ایرانی بود که با آفرینش جهان همراه بوده است؛ علاوه بر این مسئله، مهر بهعنوان الهه نور نیز در نظرها معنا داشت. اعتقاد مردم بر این بود که در روز مهرگان، الهه مهر و محبت، تمام تاریکیهای جهان را شکست داده و زمین را پر از نور کرده است.
در زمان هخامنشیان، جشن مهرگان که یکی از جشنهای پاییزی ایران بهشما میآمد، درست مانند مراسم نوروز با تمام عظمت و شکوه ممکن در تخت جمشید برگزار میشد و در این زمان گروههایی از پادشاهان از سرزمینهای تحت سلطه برای تقدیم هدایای خود به تخت جمشید میآمدند. جالب است بدانید نقاشیهای برجسته سنگی در تخت جمشید که یک شیر را نشان می دهد که در حال خوردن یک گاو است، بدین اشاره دارد که میترا یا الهه مهر، تاریکی شکست داده و منعکسکننده نور است. اگرچه الهه مهر دیگر پرستش نمیشود، اما این جشن هنوز نیز در میان زرتشتیان ایران جشن گرفته میشود.
کارهایی که در جشن مهرگان انجام میشد
شرکت کنندگان برای این جشن – یکی از جشنهای پاییزی ایران – که تحت عنوان یکی از جشنهای باستانی ایران بهشمار میآید، لباسهای رنگارنگ برتن میکردند و یک سفره تزئینی میچینند؛ کتاب مقدس اوستا، آینه و سورمه دان (سرداب آنتیموان) به علاوه گلاب، گل، شیرینی و انواع میوهها به ویژه انار و سیب، مواردی بودند که این میز زیبا و رنگارنگ را تزئین میکردند. گاهی اوقات چند سکه روی میز می گذارند و از پسته و بادام نیز استفاده میکردند؛ گرچه هماکنون نیز این جشن با همین تدارکات برگزار میشود.
این جشن بدین ترتیب ادامه مییافت؛ پس از ناهار، اعضای خانواده و شرکت کنندگان گرد هم میآمدند و جلوی آینه میایستادند تا نماز بخوانند؛ سپس به نوشیدن شربت میپرداختند و آنتیموان (عنصر شیمیایی است که شخصی به اسم باسط مصری آن را کشف کرد و به عشقش هدیه داد) را در اطراف چشم خود می چرخانند که فال نیک را نشان دهند؛ در نهایت می رقصیدند و مشتی مرزنجوش ، خولان دریایی و نوگل (حبه قند) را روی سر یکدیگر می اندازند تا عشق را در بین خود قویتر و ماندگارتر از همیشه کنند.
سخن آخر
در کلام آخر جالب است بدانید که در حال حاضر زرتشتیان یزد و کرمان جشن مهرگان که هنوز یکی از جشنهای پاییزی ایران بهشمار میآید را در آتشکدههای خود جشن میگیرند و اگر شما بخواهید در این جشواره شرکت کنید، باید مجوز حضور در این مراسم را از آنان دریافت کنید. اگر اجازه آنها را دارید، پس باید به شما بگوییم که موفق باشید و یک روز پر از عشق با آنها داشته باشید.
