شبکههای اجتماعی که به نام سوشال نتورک (Social network) نیز شهرت دارد، ساختاری اجتماعی متشکل از گروههای فردی یا سازمانی است که قرنهاست انسانها با آن آشنا هستند؛ در واقع این یک مفهوم جدید محسوب نمیشود بلکه انسانها از زمانی که دور آتش مینشستند و برای یکیدیگر داستانهای جذاب میگفتند، بهنوعی با این ساختار اجتماعی آشنا بودند.
امروزه با پیشرفت علم بیشازپیش این ساختارها یعنی همان شبکههای اجتماعی یا شبکههای اجتماعی مجازی مورد توجه قرار گرفتهاند و رواج یافتهاند؛ شاید علت این توجه ابزارهای دیجیتال و نقش بسزای آنها در این معقوله باشد.
قبل از اینکه بیشتر با مفهموم و انواع شبکههای اجتماعی مجازی آشنا شوید، بهتر است اندکی درباره تاریخچه واژه شبکههای اجتماعی بدانید. در ادامه با بیمهشو همراه باشید تا بر اطلاعات خود بیفزایید.
تاریخچه واژه شبکههای اجتماعی
اصطلاح شبکههای اجتماعی درواقع نخستین بار در سال ۱۹۵۴ توسط فردی فعال در زمینه انسان شناسی اجتماعی بهنام جان بارنز، ابداع شد. او طبق تحقیقی که در نروژ درخصوص گروههای اجتماعی انجام میداد، با استفاده از الگوهایی از رشتهها و باتوجه به مسائل ذیل توانست این اصطلاح را عنوان کند.
- توصیف رابطه بین انسانها
- تحلیل مکانیزمهای ارتباطی
- تصمیم گیری انسانها
بیشتر درباره شبکههای اجتماعی بدانید
بدیهی است که شکل و ساختار یک شبکه اجتماعی در تعیین میزان سودمندی آن در بین افراد و کاربران نقش بسزایی دارد و کمک بزرگی در این معقوله بهشمار میآید. برای مثال شبکههایی که بسته هستند نسبت به شبکههایی که از تعداد زیادی اتصالات ضعیف برای افراد خارج از شبکه اصلی برخوردارند، فواید کمتری دارند بنابراین شبکههایی که باز هستند و از اتصالات اجتماعی و رشتههای ضعیف برخوردارند، شانس بیشتری خواهند داشت. به بیان ساده میتوان گفت شبکههایی که دارای گروهی از دوستان هستند و محدودیت دارند نسبت به گروهی از افراد که دارای ارتباط با بخشهای اجتماعی دیگر هستند، شانس بیشتری برای دستیابی به محدوده گسترهتری از اطلاعات دارند.
سرویسهای توسعه و گسترش شبکه های اجتماعی
درواقع هر فضایی وظیفه توسعه و گسترش شبکه های اجتماعی را برعهده داشته و با هدف شکلگیری، تسریع و تسهیل رشد این موضوع ایجاد شده باشد، یک سرویس شبکه اجتماعی (SNS) نام دارد که در ادامه به دو نمونه مهم آنها اشاره خواهیم کرد:
- سازمانهایی که از مشارکت دولت مستقل هستند و تحت عنوان سازمانهای غیردولتی یا NGO شناخته میشوند.
- سازمانهای مردم نهاد که با نام سمنها نیز معروف هستند.
سرویسهای دیجیتال توسعه و گسترش شبکههای اجتماعی
شبکههای اجتماعی مجازی در واقع همان DSNSها هستند اما به زبان عامیانه مردم بدین صورت، شکل گرفتهاند.
ابزارهای دیجیتالی که بنابه هدف توسعه و گسترش انواع شبکههای اجتماعی مجازی طراحی شدهاند، بهشرح ذیل میباشند:
- گوگل پلاس
- لینکدین
- فیس بوک
- واتس اپ
- تلگرام
- اینستاگرام
- توییتر
- سایر پلتفرمهای مشابه
محبوبترین شبکه اجتماعی در ایران
شاید بهجرات بتوان گفت که اینستاگرام دومین شبکه اجتماعی درمیان انواع شبکههای اجتماعی مجازی، محبوبترین شبکه اجتماعی در ایران و پرطرفدارترین اپ در آمریکا در زمینه اشتراکگذاری تصاویر شناخته شده است. جالب است بدانید در سال ۲۰۱۲ این اپ توسط شرکت فیس بوک خریداری شد و باعث رشد چشمگیر بیست و سه درصدی که بیست برابر بیشتر از میزان رشد خود فیس بوک (Facebook) است، گردید.
صحبت از فیس بوک بهمیان آمد، در این راستا جالب است بدانید این سرویس که از شبکههای اجتماعی است، در چهار فوریه سال ۲۰۰۴ میلادی توسط مارک زاکربرگ و دوستان وی بهنامهای ادواردو ساورین، اندرو مککالم، داستین موسکوویتز و کریس هیوز در دانشگاه هاروارد شکل گرفت.
تلگرام را قبل از اینکه فیلتر شود، میتوان پرطرفدارترین پیامرسان ایران دانست که جایگاه فیس بوک را که زمانی بزرگترین شبکه اجتماعی کاربران ایرانی محسوب میشد، ازآن خود کرد و با ویژگیهای خاص و موبایلمحور خود، توانست جایگاه خوبی را در میان ایرانیان به خود اختصاص دهد.
پس از فیلتر شدن تلگرام این سرویس کمرنگ گردید و جای خود را به اپلیکیشن واتس اپ (WhatsApp) و ترفندهای واتساپیاش که توسط یان کوم یک مهندس کامپیوتر و کارافرین اینترنتی آمریکایی تولید شده است، داد؛ امروزه واتس اپ که یکی از شبکههای اجتماعی میباشد، در بازار پررنگ شده است و تحت عنوان یک برنامه پیامرسان فوری شناخته میشود؛ این اپ که از قابلیت انتقال فایلهای مختلف بدون پایین آمدن کیفیت برخوردار است، برای تلفنهای هوشمند مانند گوشیهای هوشمند اندروید و ios ساخته شده است. این نرمافراز علاوهبر توانایی فرستادن متن ساده، قادر است پروندههایی مانند پیدیاف، آوا و ویدئو را ارسال کند.
جالب است بدانید واتس اپ در ابتدای شروع فعالیت خود اعلام کرده بود که تنها برای یک سال، خدمات خود را به صورت رایگان به کاربران ارائه خواهد داد اما سازندگان آن پس از مدتی متوجه شدند که در بازار به شدت رقابتی پیام رسان های موبایلی، جایی برای اپلیکیشنهای پولی وجود ندارد و به همین دلیل، واتس اپ برای همیشه رایگان باقی ماند.
بیایید کمی به گذشته برگردیم و ببینیم کمی قبل از تلگرام چه نرمافزاری نقش پررنگتری داشته است؛ لاین (Line) اپلیکیشنی است که خیلی قبل پا به این عرصه گذاشت و قابلیتهایی چون ارسال پیام و قابلیت تماس صوتی را در اختیار کاربران خود قرار داد اما لاین با کارکرد چندگانه خود باز هم یک شبکه اجتماعی محبوب مشابه فیس بوک بود. این اپلیکیشن با محدودیتهایی که داشت، نتوانست نقش پررنگ خود را حفظ کند و بهتدریج جای خود را به اپلیکیشنهایی داد که در این زمینه فعال بودند.
