در چند قرن اخیر صنایع مختلف و تکنولوژی پیشرفتهای چشمگیری داشتهاند که همین مسئله احتمال وقوع حوادث و رخداد خسارات را افزایش داده است. این پیشرفت و افزایش خطرات شرایطی را فراهم نمود که ضرورت ایجاد صنعت بیمه در تمام جهان حس گردید و خدمات بیمهای به صورتهای مختلف در جهان ارائه شد. همانطور که میدانید انی صنعت امروزه پیشرفت چشمیگری داشته بهطوری که اکنون انواع گوناگونی از قرارداد بیمه رایج گشته است که مهمترین آنها بیمه خسارت اعم از دسته اموال و مسئولیت میباشد. اصل جبران خسارت در بیمه نیز یکی از اساسیترین اصول در قرارداد بیمه خسارت محسوب میگردد.
اصل جبران خسارت در حقوق بیمه عموماً دارای دو دیدگاه است که اطلاع از آنها خالی از لطف میباشد؛ این دو دیدگاه بهشرح زیر میباشد:
- براساس اصل جبران خسارت در بیمه، شرکت بیمه متعهد میشود که خسارات وارده به اشخاص و اموال که ناشی از حادثه باشد را جبران نماید، به صورتی که زیاندیده پس از جبران خسارت در وضعیت قبلی خود قرار بگیرد.
- جبران خسارت نباید افزایش دارایی زیاندیده را در پی داشته باشد.
بیمه شو در این مقاله قصد دارد تا به شرح اصل جبران خسارت در بیمه بپردازد تا شما ضمن اطلاع از مفهوم خسارت بتوانید اطلاعات خود را در این زمینه تکمیل نمایید.
مفهوم خسارت
قراردادهای بیمهای عموماً به دو گروه بیمه خسارات و بیمه اشخاص تقسیمبندی میگردند. بیمه خسارت خود به تنهایی نیز به دو گروه بیمه اموال و بیمه مسئولیت تجزیه میشود که هر دو بر اصل جبران خسارت استوار میباشد و همین مسئله نیازمند آگاهی از مفهوم خسارت میباشد.
مفهوم خسارت در لغت: این کلمه به صورت لغوی به معنای ضرر کردن، زیان بردن، زیان دیدن، زیانکاری و ازدست دادن دارایی یا حق است.
مفهوم خسارت در حقوق: از دیدگاه حقوقی خسارت دارای دو مفهوم میباشد؛ یک) مالی که باید ازطرف فرد ضرررسان به متضرر پرداخت شود و دو) به زیان وارده اطلاق میگردد.
درحالت کلی نیز منظور قانونگذار از خسارت ناشی از عدم انجام تعهد یا جبران خسارات، مفهوم نخست میباشد، اما سخن از تأدیه خسارت، مفهوم دوم میباشد.
اصل جبران خسارت در حقوق بیمه
پس از بیان مفهوم خسارت، زمان آن رسیده است تا اندکی درباره اصل جبران خسارت در بیمه بپردازیم. در ابتدا باید این نکته را بیان نماییم که خسارت در حقوق بیمه تنها به خسارات وارده توسط اشخاص ثالث تلقی نمیگردد، زیرا این خسارات میتواند براثر تغییرات آبوهوایی، بلایای طبیعی و … نیز ایجاد گردد؛ بنابراین قلمرو خسارت در حقوق بیمه وسیعتر از مسئولیت مدنی میباشد.
در حقوق بیمه واژه خسارت در بیمه دارای معانی ادعا، ضرر و زیان یا غرامت میباشد، اما در حالت کلی خسارت در بیمه معنی و مفهوم گستردهای دارد؛ برای مثال، خسارت را پیشامدی که موجب مسئولیت بیمهگذار در مقابل اشخاص ثالث است، میتوان تلقی نمود.
دیدگاه دیگری در این زمینه بیان میکند که خسارت عبارت است از پیشامد یا امری که تحقق آن براساس قرارداد بیمه باعث عمل نمودن بیمهگذار به تعهدات خود درراستای جبران غرامت یا پرداخت سرمایه میگردد. به عبارت دیگر خسارت در بیمه عبارت است از تحقق یافتن خطرات پیشبینیشده در بیمهنامه به صورتی که باعث انجام تعهدات اساسی بیمهگر گردد.
مبنای اصل جبران خسارت در بیمه
برقراری عدالت و حفظ آن اصلیترین دلیلی است که میتوان درراستای جبران خسارات در حقوق بیمه مطرح نمود، زیرا عدالت بیان میکند که هر فرد زیاندیدهای باید به میزان خسارت خود غرامتی را دریافت نماید (نه کمتر و نه بیشتر). برخی دیگر از حقوقدانها نیز برقراری نظم و امنیت اجتماعی را مبنای این اصل میدانند و معتقدند که اگر پرداخت خسارت براساس اصل غرامت صورت نپذیرد، صنعت بیمه میتواند به منبعی برای بیمهگذاران، انگیزهای برای ایجاد خسارات عمدی و دلیلی برای ایجاد فساد و بینظمی تبدیل گردد.
ضرورت وجود اصل جبران خسارت در صنعت بیمه
اصل جبران خسارت دارای دو بعد اثباتی و منفی است. بعد اثباتی بیانگر ضرورت جبران تمامی ضررهای وارده و بعد منفی نیز بیانگر این است که زیاندیده نباید از وقوع خسارت سود ببرد تا شرایط وی از وضعیت پیش از وقوع حادثه بهتر گردد. در روابط بیمهگر و بیمهگذار نیز بعد اثباتی مورد توجه قرار میگیرد. هدف این بعد ایجاد تعادلی است که به واسطه حادثه ازبین رفته است. در این راستا باید ابتدا ارزیابی خسارت و زیان وارده صورت پذیرد تا هیچ زیانی بدون جبران باقی نماند. دقت داشته باشید که بهکارگیری اصل جبران خسارت بیمهگر حق ندارد خسارتی کمتر از زیان اثباتشده را به شرکت بیمه پرداخت نماید.
سخن پایانی
اصل جبران خسارت مقولهای است که با پیشرفت صنعت بیمه مطرح گشته و بسیار حائز اهمیت میباشد. این اصل بیانگر شرایط پرداخت خسارت به بیمهگذاران است که تمامی افراد فعال در این صنعت باید از آن اطلاع پیدا نمایند. شرایط این اصل حاکی از آن است که بیمه باید درراستای حمایت از افراد، خسارات ناشی از وقوع یک حادثه را پرداخت نمایند؛ بهطوری که فرد شرایط قبل از وقوع حادثه خود را کسب نماید. این نکته نیز حائز اهمیت است که این اصل به دنبال ایجاد شرایطی است که دریافت خسارت به منبع درآمدی برای افراد تبدیل نگشته و هر فرد حق خود را دریافت نماید.
