بازار بورس و سهام در ایران از سال 1399 رونق بسیار زیادی یافت. در این زمان، بسیاری از سرمایه گذاران مبالغ قابل توجهی را سهام خریدند. اما پس از گذشت چند ماه، بازار بورس ریزشی شد و ضرر بسیار زیادی به سهام داران وارد آمد. در ادامه روند کاهشی و افزایشی سهام بورس، طرح بیمه سهام توسط سازمان بورس و اوراق بهادار کشور به سهام داران معرفی گردید.
این طرح برای افرادی مناسب است که در این فضا فعالیت دارند. در ادامه این مقاله هر آنچه لازم است درباره سهام بیمه و شرایط دریافت آن بدانید را بیان کرده ایم.
بیمه سهام چیست؟
بیمه سهام نوعی تضمین سرمایه برای سهامداران بورس محسوب می شود که وظیفه آن محافظت از اصل سرمایه و سود مشخصی برای آن (مثلا 30 درصد) است. در واقع این بیمه با پوشش دادن ریسک نوسانات منفی بازار، از کاهش ارزش دارایی سرمایه گذاران جلوگیری می کند.
در صورت سقوط قیمت سهام، شرکت بیمه متعهد می شود که مابه التفاوت یا همان خسارت ناشی از افت قیمت سهام را جبران کند تا سرمایه اولیه و سود تضمین شده آن، به کیف پول سهامدار بازگردد.
چرا باید بیمه سهام بخریم؟
این بیمه به عنوان ابزار مدیریت ریسک، بستری امن را برای سرمایه گذاری در بازار بورس فراهم می کند. هدف اصلی از آن، انتقال ریسک سقوط سهام از دوش سرمایه گذار به شرکت بیمه است تا در صورت بروز اتفاقات پیش بینی نشده در بازار، از دارایی شما محافظت شود.
مزایا و معایب بیمه دارایی های بورسی
بیمه سهام می تواند جلوی ضررهای سنگین در بازار سرمایه را بگیرد؛ اما در کنار این مزیت، شرایط، مزایا و محدودیت های خاص خود را دارد. در جدول زیر مزایا و معایب این بیمه را به صورت کامل بیان کرده ایم و در ادامه توضیحات تکمیلی را بیان می کنیم:
|
مزایا |
معایب |
|
کاهش ریسک سرمایه گذاری |
محدودیت در فروش سهام |
|
جلوگیری از فروش هیجانی سهام |
احتمال کاهش دقت در انتخاب سرمایه |
|
امکان بهره مندی از سرمایه بلند مدت |
مقطعی بودن طرح |
|
افزایش آرامش و اعتماد به بازار سرمایه |
محدودیت در سقف حمایت بیمه |
مزایای بیمه سهام در بورس چیست؟
این بیمه به غیر از مباحث مالی و تضمین سرمایه، مزایای دیگری هم دارد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:
کاهش ریسک سرمایه گذاری برای سرمایه گذاران خرد
امروزه بیشتر سهامداران بازار بورس، افرادی هستند که سرمایه اندکی دارند؛ بنابراین تغییر در رفتار آن ها در زمان های بحرانی، می تواند کل بازار بورس را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل دولت با ارائه این پوشش بیمه ای، ریسک حضور آن ها را در بورس، مدیریت می کند و به آن ها اجازه می دهد در این بازار حضور فعال داشته باشند و سرمایه خود را از آن خارج نکنند.
پیشگیری از فروش هیجانی سهام
یکی از عمده ترین چالش های بازار بورس و سهام، ترس سهامداران از ریزش و سقوط سهام است؛ بنابراین در زمان سوددهی سهام، بسیاری از سرمایه گذاران سرمایه خود را از آن خارج می کنند. بیمه سهام تا حد زیادی جلوی این اتفاق را می گیرد. به این ترتیب سهام داران در مدت طولانی، سود بیشتری هم می کنند.
تضمین حداقل بازدهی سالانه
یکی از مهم ترین مزایای بیمه سهام که خرید آن را برای سرمایه گذاران خرد ضروری می کند، تضمین حداقل بازدهی سالانه است. به عنوان مثال در طرح بیمه هم وطن که با هدف مدیریت ریسک در دوران حساس پس از تنش های بین آمریکا و اسرائیل و ایران، تدوین شده است، حداقل بازدهی سالانه ۳۰ درصد تضمین می شود.
به این ترتیب، اگر شما یک میلیارد تومان سرمایه گذاری کرده باشید و بازدهی واقعی سبد سهام شما کمتر از این میزان باشد، مابه التفاوت آن را از صندوق حمایت بورس دریافت خواهید کرد تا در نهایت، همان سود ۳۰۰ میلیون تومانی برای شما محقق شود.
ترویج سرمایه گذاری بلند مدت
یکی از مزیت های مهم بیمه سهام، ترویج سرمایه گذاری بلند مدت است. با فعال کردن این پوشش، شما تا زمان مشخصی (معمولا یکسال) حق فروش سهام خود را ندارید. این شرط باعث می شود سرمایه گذاران به جای سودهای لحظه ای، به دنبال سرمایه گذاری بلندمدت و اصولی باشند؛ همین موضوع ثبات قیمت ها در بازار را به همراه دارد.

معایب بیمه دارایی های بورسی
با وجود تمامی مزایایی که برای این طرح بیان کردیم، معایبی هم وجود دارند که شما به عنوان سرمایه گذار باید از آن ها مطلع باشید:
محدودیت در نقدشوندگی
یکی از بزرگ ترین معایب این طرح، الزام به نگهداری دارایی تا سررسیدی مشخص است. این موضوع حق مانور شما در بازار سرمایه را از بین می برد. یعنی در اگر میانه این زمان، فرصت معاملاتی خوبی پیش بیاید، امکان نقد کردن دارایی برای انتقال به یک موقعیت جدید وجود ندارد. اگر این کار را انجام دهید، بیمه شما باطل می شود.
مقطعی بودن طرح
بیمه سهام به صورت مقطعی و در بازه های زمانی مشخص ارائه می شود. محدودیت در دوره های عرضه بیمه باعث می شود که سرمایه گذاران همواره به دنبال حمایت های دولتی بمانند. این امر سیستم خودتنظیمی بازار را بهم می زند.
محدودیت در سقف حمایتی
سقف حمایتی یک میلیارد تومانی این بیمه برای فقط برای سرمایه گذاران خرد مناسب است و برای سازمان ها و صنایعی که مبالغ بالایی را در این بازار سرمایه گذاری می کنند، بی فایده است. به همین دلیل، این بیمه نمی تواند مانع از خروج نقدینگی های کلان و تاثیرگذاری آن ها بر روند بازار شود.
ریسک اخلاقی
همانطور که بیان کردیم در این طرح، دولت تضمین می کند که ضرر سهامداران را تا حد مشخصی جبران کند. در این صورت سرمایه گذاران با اتکا به بیمه، در انتخاب طرح های سرمایه گذاری، وسواس کمتری به خرج داده و انگیزه خود را برای تحلیل موقعیت های معاملاتی از دست می دهند. این امر برای سلامت بلندمدت بازار یک تهدید جدی است.
شرایط دریافت بیمه سهام
شرایط استفاده از بیمه سهام همانند بیمه های ساده مانند بیمه عمر نیست. این طرح شرایط خاص خود را دارد که آشنایی با آن برای تمام سرمایه گذاران ضروری است. در ادامه با شرایط بیمه دارایی های بورسی بیشتر آشنا می شوید:
- سقف دارایی مشخص: برای دریافت این بیمه، مجموع ارزش دارایی های شما در بازار بورس باید در محدوده سقف تعیین شده توسط شرکت بیمه قرار داشته باشد. هر شرکت بیمه ای، سقف مشخصی را برای این دارایی تعیین کرده است.
- نوع دارایی: معمولا تمام سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس یا فرابورس تحت پوشش این بیمه هستند و سهام های پایه (سهام های غیر قابل معامله یا خارج شده از لیست رسمی) مشمول بیمه نمی شوند.
- خرید اوراق اختیار فروش تبعی: برای فعال سازی این پوشش بیمه ای، سرمایه گذار ملزم به خرید اوراق اختیار فروش تبعی با نماد مربوطه است. این اوراق به شما این امکان را می دهد که در صورت نیاز، سهام خود را در آینده با قیمتی که از قبل تعیین شده است، به فروش برسانید.
- دوره نگهداشت: برای بهره مندی از مزایای این بیمه، سرمایه گذار موظف است سهام خود را برای یک بازه زمانی مشخص (معمولا یک سال) در سبد خود نگه دارد و آن را نفروشد.
- عدم قابلیت انتقال اوراق: اوراق اختیار فروش تبعی که برای پوشش بیمه خریداری شده اند، شخصی هستند و تحت هیچ شرایطی قابل واگذاری یا انتقال به شخص ثالث نیستند.
جدیدترین طرح بیمه سهام در سال 1405
طرح هم وطن یکی از جدیدترین برنامه های بیمه سهام در سال 1405 محسوب می شود که با هدف حمایت از سهامداران و جلوگیری از خروج آن ها از بازار بورس در دوران پس از جنگ طراحی شده است. این طرح که در بازه زمانی 28 اردیبهشت تا 5 خرداد اجرا شد، به سهامداران حقیقی اجازه می داد که با خرید یک ورقه از نماد هم وطن، سهام خود را تا سقف یک میلیارد تومان، تحت پوشش قرار دهند.
این طرح با تضمین سود 30 درصد به صورت سالانه، یکی از جذاب ترین طرح های بیمه ای برای سرمایه گذاران محسوب می شد. البته برای فعال شدن این بیمه، سهام داران متعهد شدند که دارایی های خود را تا پایان دوره طرح؛ یعنی تا شهریور ماه 1406 در سبد خود حفظ کنند.
چگونه می توان بیمه سهام را فعال کرد؟
برای فعال کردن این پوشش، پس از اعلام رسمی دوره عرضه توسط سازمان بورس، مراحل زیر را طی کنید:
- ورود به سامانه معاملاتی: در ابتدا وارد پنل کارگزاری خود شوید. این اوراق مانند یک سهم معمولی در بازار قابل معامله هستند و نیازی به پلتفرم خاصی ندارند.
- جستجوی نماد: در قسمت جستجوی نماد، نام نماد مورد نظر خود را (مثلا نماد هم وطن) را وارد کنید.
- بررسی شرایط و ثبت سفارش: پیش از خرید، مطمئن شوید که سبد سهام شما طبق ضوابط اعلام شده، واجد شرایط باشد. در این مرحله، سیستم به صورت خودکار کدملی شما را بررسی می کند؛ پس از تایید، می توانید برای خرید یک واحد از این اوراق اقدام کنید.
- مشاهده سبد خرید: پس از خرید، این اوراق در پورتفوی شما نمایش داده می شوند. برای حفظ حق بیمه، نباید سهام های پایه خود را بفروشید.
- سررسید و تسویه: در تاریخ سررسید، فرآیند تسویه به صورت خودکار انجام می شود و نیازی به هیچ گونه اقدامی از سوی شما نمی باشد.
حتماً پیش از خرید، از صحت و به روز بودن شماره شبا در سامانه سجام خود مطمئن شوید؛ زیرا تمام مبالغ مربوط به جبران خسارت یا مابه التفاوت سود، تنها از طریق این حساب به شما پرداخت می شود.
جمع بندی
بیمه سهام یک طرح دولتی و معتبر برای سرمایه گذاران در بورس است تا با خیال راحت سرمایه گذاری خود را انجام دهند و از بازدهی آن اطمینان داشته باشند. از آنجایی که هر طرح بیمه ای، قوانین و مشخصات خود را دارد، به سهامداران عزیز توصیه می کنیم که پیش از هر اقدامی با کارشناسان بیمه مشورت کنند. در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر و دریافت اطلاعات تکمیلی در این زمینه، با ما تماس بگیرید.