خودرو مانند هر وسیلهی مکانیکی دیگر، به مرور زمان دچار استهلاک شده و همین امر موجب افت قیمت خودرو و کاهش ارزش مالی آن میشود. برای بسیاری از افراد، افت قیمت خودرو اتفاق ناخوشایندی است به خصوص در کشور ما که خودرو به نوعی سرمایه محسوب میشود این پدیده یکی از نگرانیهای اصلی خریداران و فروشندگان خودرو شمار میآید. عوامل مختلفی مانند سن خودرو، مدل ماشین، تصادف و یا تعویض قطعات میتوانند در افت قیمت خودرو تاثیرگذار باشند.
در حال حاضر با توجه به تغییرات قوانین بیمهای، خسارت ناشی از تصادفات توسط بیمه شخص ثالث جبران میشود. طبق این قوانین، شرکتهای بیمه موظف هستند خسارتهای ناشی از افت قیمت خودرو را در صورت وقوع تصادف پرداخت کنند. همچنین افرادی که بیمهنامه بدنه خریداری کردهاند، در صورتی که موارد مربوط به افت قیمت خودرو را در بیمهنامه قید کرده باشند، میتوانند از مزایای بیمه بدنه نیز برای جبران این خسارت بهرهمند شوند.
در این مقاله به طور کامل به بررسی صفر تا صد افت قیمت خودرو میپردازیم.
افت قیمت خودرو به چه معناست
هر خودرویی به مرور زمان دچار استهلاک شده و افت قیمت طبیعی پیدا میکند درست مانند بدن انسان که با گذشت زمان دچار تغییرات میشود. اما در کشور ما، با توجه به نوسات قیمت ارز، ممنوعیت گاه و بیگاه واردات خودرو و شرایط خاص اقتصادی خاص و تاثیر آن بر ارزش خودرو، وضعیت متفاوت است چرا که خودرو در کشور ما ارزش مالی بالایی دارد و گاهی قیمت یک خودرو میتواند معادل یک آپارتمان در برخی مناطق شهری باشد.
در این شرایط، ارزشگذاری خودرو اهمیت فراوانی پیدا میکند چون شما میتوانید بعد از چند سال استفاده از خودرو، آن را با قیمت مناسبی بفروشید. خرید و فروش خودروی دست دوم در ایران بازار پررونقی دارد، طوری که برای انواع ماشینهای دست دوم همیشه خریدار وجود دارد.
با این حال مسئلهای وجود دارد: اگرچه قیمت خودرو در شرایط اقتصادی خاص ممکن است افزایش یابد، اما هنگام فروش، افت قیمت خودرو بر معامله تاثیر میگذارد. برای تعیین میزان افت قیمت خودرو فرمولهای خاصی وجود دارد. از سوی دیگر در هنگام تصادف نیز برای دریافت خسارت بیمه، لازم است افت قیمت ماشین محاسبه شود.
عوامل تاثیرگذار بر افت قیمت خودرو
افت قیمت خودرو در ایران عموما چهار دلیل مشخص دارد:
۱-افت قیمت زمانی ( استهلاک طبیعی)
۲-افت قیمت ناشی از کارکرد ( کیلومتر طی شده )
۳-افت قیمت ناشی از تصادف، رنگ و تعویض قطعات
۴-افت قیمت شرکتی ( تغییر مدل و نسل )
هرکدام از این عوامل به صورت جداگانه مورد بررسی قرار میگیرند اما معمولا ترکیبی از چند عامل موجب افت قیمت ماشین میشوند.
افت قیمت زمانی ماشین
این نوع افت قیمت به دلیل گذر زمان و کهنه شدن مدل خودرو اتفاق میافتد حتی اگر خودروی شما کارکرد کمی داشته باشد به مرور زمان افت قیمت خواهد داشت. در شرایط معمول بازار، میزان افت قیمت سالانه خودرو به شرح زیر است:
- در سال اول ۱۵ تا ۲۰ درصد
- سال دوم: ۱۰ تا ۱۵ درصد
- سال سوم ۸ تا ۱۰ درصد
- سال چهارم به بعد ۵ تا ۸ درصد
البته باید توجه داشت که این درصدها،بسته به نوع خودرو متفاوت هستند. معمولا خودروهای وارداتی افت قیمت کمتری دارند، در حالی که خودروهای چینی و مونتاژی ممکن است افت قیمت بیشتری داشته باشند به خصوص بعد از توقف تولید.
افت قیمت خودرو ناشی از کارکرد
یکی از مهمترین عوامل افت قیمت خودرو، کارکرد زیاد آن است. به طور مثال خودرویی که قیمت خرید آن ۲ میلیارد تومان است پس از دو سال و طی کردن ۷۰ هزار کیلومتر، حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد افت قیمت بیشتری نسبت به استهلاک زمانی خواهد داشت.
افت قیمت ناشی از کارکرد به شکل زیر محاسبه میشود:
- تا ۲۰ هزار کیلومتر در سال اول افت قیمت خفیف
- بین ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار کیلومتر، افت قیمت متوسط
- بالای ۵۰ هزار کیلومتر، افت قیمت محسوس
- بالای ۱۰۰ هزار کیلومتر، افت قیمت شدید به ویژه در خودروهای داخلی
افت قیمت خودرو ناشی از تصادف، رنگ و تعویض قطعات
خریداران خودروی دست دوم در بازار ایران، نسبت به تصادفی بودن خودرو حساسیت زیادی دارند. افت قیمت ناشی از تصادف معمولا توسط کارشناسان رسمی خودرو و یا کارشناسان دادگستری تعیین میشود.
عوامل موثر بر افت قیمت خودرو در اثر تصادف
- رنگشدگی قسمتهای ظاهری: هر قطعه بین ۳ تا ۵ درصد افت قیمت
- تعویض قطعه: بین ۴ تا ۶ درصد افت قیمت
- قطعه تعویضی رنگ شده: ۵ تا ۸ درصد
- آسیب به شاسی و یا ستونها: افت شدید بین ۱۵ تا ۳۰ درصد
- بازشدن ایربگ: بین ۱۰ تا ۲۰ درصد افت قیمت
- نکته: در خودروهای وارداتی یا لوکس، این درصدها ممکن است دو برابر شوند.
افت قیمت شرکتی ماشین
این نوع افت قیمت، زمانی رخ میدهد که مدل جدیدی از یک خودرو وارد بازار شود یا تولید یک مدل خاص متوقف شود. در این موارد، خودروهای قدیمیتر با افت قیمت بیشتری مواجه میشوند.
روشهای محاسبه افت قیمت خودرو
برای محاسبه افت قیمت خودرو سه روش اصلی وجود دارد:
۱- روش بیمهای: در بیمه بدنه ، افت قیمت فقط در برخی قراردادها پوشش داده میشود. در بیمه شخص ثالث نیز این پرداخت تنها در صورت اثبات توسط دادگاه یا کارشناس رسمی انجام میشود.
۲- روش عرفی بازار: این رایجترین روش در خرید و فروش خودروهای دست دوم است که بر اساس قیمت روز مدل مشابه خودرو در بازار با لحاظ کارکرد و وضعیت بدنه محاسبه میشود.
۳- روش کارشناس رسمی: در این روش، کارشناس رسمی دادگستری از فرمولهای استاندارد برای محاسبه افت قیمت استفاده میکند.
قطعات مستثنا از افت قیمت خودرو
قانون جدید بیمهای خسارت ناشی از افت قیمت خودروهای با عمر کمتر از ۱۰ سال تا سقف ۲۰ درصد ارزش خودرو را تحت پوشش قرار میدهد. البته این قانون بدون افزایش حق بیمه شخص ثالث، تصویب شده است و شامل قطعاتی مثل بدنه، کاپوت، سقف، شاسی، سینی جلو و عقب، گلگیر و صندوق عقب میشود. اما قطعاتی که تحت این پوشش قرار نمیگیرند عبارتند از: سپرها، چراغها، شیشهها و لوازم تزئینی قفل درها، دستگیرهها، برف پاککن، دوربین، قطعات برقی مثل باتری، قطعات داخلی اتاق وسیله نقلیه، زهها، تایر و چرخ و آینهها.
هزینه افت بخشهای مختلف خودرو
هر اندازه که شدت آسیب به بخشهای مختلف خودرو بیشتر باشد، افت قیمت بیشتر میشود به طور مثال افت قیمت یک در آسیب دیده در صورت تعویض یک بخش از آن، بیشتر از افت قیمت به دلیل رنگشدگی همان در است. اما به طور معمول برای محاسبه افت قیمت خودرو ،درصدهای مشخصی وجود دارد که عبارتند از:
- رنگ شدگی سقف ۸ تا ۱۰ درصد
- رنگ شدگی شاسی ۸ تا ۱۰ درصد
- رنگ شدگی کاپوت ۵ تا ۷ درصد
- رنگ شدگی صندوق عقب ۴ تا ۶ درصد
- رنگ شدگی ستون ۳ تا ۵ درصد
- رنگ شدگی درها ۳ تا ۵ درصد
- رنگ شدگی گلگیرها ۲ تا ۴ درصد
در نظر داشته باشید که معمولا در شرایط تعویض، حدود یک درصد بیشتر از رنگ شدگی در نظر گرفته میشود.
نحوه محاسبه افت قیمت خودرو
گفتیم براساس قانون جدید افت قیمت خودرو، بیمه شخص ثالث خسارت افت قیمت را در هنگام وقوع تصادف پرداخت میکند اما سقف خسارت بیمه شخص ثالث بر اساس تعهد مالی انتخاب شده توسط بیمهگذار در زمان خرید بیمهنامه است.
در این شرایط میزان خسارت افت قیمت خودرو براساس عوامل زیر انجام میشود:
- ضریب تصادف: نوع و شدت آسیب وارده شده به خودرو که توسط بیمه مرکزی تعیین میشود.
- ارزش خودرو: قیمت خودرو در بازار که نباید بیشتر از گرانترین خودروی متعارف در بازار باشد.
- ضریب سن خودرو: میزان افت ارزش خودرو بر اساس سن آن، خودروهای جدیدتر ضریب بیشتری دارند.
- فرمول افت قیمت به این شرح است: ارزش خودرو ضربدر ضریب تصادف ضربدر ضریب سن تقسیم بر ۴۰۰
نتیجهگیری
افت قیمت خودرو عموما یک فرآیند طبیعی است که به دلایل مختلفی از جمله زمان، کارکرد، تصادفات و تغییرات مدل خودرو به وقوع میپیوندد. درک و شناخت عواملی موثر بر افت قیمت خودرو، به شما کمک کند تا در خرید و فروش خودرو تصمیمات بهتری بگیرید و البته در تمدید به موقع بیمهنامه شخص ثالث و خرید بیمه بدنه دقت بیشتری داشته باشید.
