فرانشیز بیمه شخص ثالث درصدی از خسارت است که در برخی شرایط، بهویژه برای رانندگان متخلف، بر عهده بیمهگذار یا راننده قرار میگیرد. این مبلغ ثابت نیست و با توجه به نوع تخلف، قانون همان سال و شرایط دقیق حادثه محاسبه میشود.
فرانشیز بیمه شخص ثالث چیست؟ + نحوه محاسبه و کاهش هزینهها در سال 1405
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که در تصادفی مقصر شناخته شوید و شرکت بیمه تمام خسارت طرف مقابل را پرداخت نکند؟ در چنین شرایطی، اصطلاح «فرانشیز بیمه شخص ثالث» به میان میآید. به زبان ساده، فرانشیز بخشی از خسارت است که در موارد خاص قانونی توسط خود راننده پرداخت میشود.
میزان این سهم، طبق قانون همان سال تعیین میشود و بسته به نوع تخلف و تعداد دفعات تکرار آن، متغیر است. اگر میخواهید بدانید در چه شرایطی مشمول این جریمه میشوید و چگونه میتوانید با رعایت مقررات از پرداخت آن معاف شوید، تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
فرانشیز دقیقا به چه معناست؟
کلمه فرانشیز (Franchise) ریشه فرانسوی دارد به معنای معافیت و آزادی است اما در دنیای بیمه به بخشی از خسارت گفته میشود که شرکت بیمه تعهدی نسبت به پرداخت آن ندارد و توسط خود بیمهگذار پرداخت میشود در واقع این مبلغ از کل خسارت کسر میشود.
برای درک بهتر این مفهوم، باید تفاوت آن را در دو بیمه اصلی خودرو بررسی کنیم:
فرانشیز در بیمه شخص ثالث:
برخلاف بسیاری از بیمهها، فرانشیز بیمه شخص ثالث بیشتر ماهیت «تنبیهی» دارد. این سهم تنها برای رانندگان مقصر و در شرایط خاص (مانند تخلفات حادثهساز) اعمال میشود و هدف آن جلوگیری از رفتارهای پرخطر است بنابراین، هرچه سابقه تخلفات شما بیشتر باشد، سهم فرانشیز هم بالاتر میرود. به طور معمول، این میزان در حوادث رانندگی بین 2.5 تا 10 درصد از خسارت برآورد میشود.
فرانشیز در بیمه بدنه:
در بیمه بدنه ، فرانشیز معنای متفاوتی دارد. اینجا فرانشیز به نوعی «مشارکت مالی بیمهگذار» در جبران خسارت است. معمولا هنگام خرید بیمهنامه، میتوانید میزان این فرانشیز را به صورت مبلغ ثابت یا درصدی از خسارت انتخاب کرده و هزینههای بیمهنامه خود را مدیریت کنید.
تخلفات حادثهساز چه تاثیری بر میزان فرانشیز دارند؟
خیلی از رانندگان تصور میکنند با داشتن بیمه شخص ثالث، در هر تصادفی بیمه تمام هزینه را بدون هیچ قید و شرط به زیان دیده پرداخت میکند؛ اما ماجرا اینجاست که قانون برای رانندههای متخلف، سختگیرانهتر عمل میکند. در واقع، اگر تصادف به دلیل تخلفات حادثهساز رخ داده باشد، شرکت بیمه خسارت زیاندیده را پرداخت میکند، اما ممکن است پس از آن، مطابق مقررات، بخشی از مبلغ را بهعنوان فرانشیز از راننده مقصر طلب کند.
کدام تخلفات حادثه ساز هستند؟
طبق آییننامه راهنمایی و رانندگی، 20 تخلف رانندگی بهعنوان تخلفات حادثهساز شناخته میشوند. تکرار این تخلفات یا وقوع تصادف در زمان انجام آنها، به طور مستقیم بر میزان سهم پرداختی راننده (فرانشیز بیمه شخص ثالث) تاثیر میگذارد. این تخلفات عبارتند از:
- عبور از چراغ قرمز
- ورود به محدوده ورود ممنوع
- استفاده از تلفن همراه حین رانندگی
- تجاوز از سرعت مجاز
- روشن نکردن چراغ خودرو در شب
- بیتوجهی به فرمان پلیس
- رانندگی هنگام مستی و یا پس از مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر
- دنده عقب در بزرگراهها و آزادراهها
- انحراف به چپ
- حرکت در مسیر پیادهرو
- دور زدن در محل ممنوع
- بیتوجهی به قوانین حمل بار
- انجام حرکات نمایشی مانند تک چرخ، دور درجا …
- رعایت نکردن الزامات درجشده در گواهینامه مثل عینک
- سبقت غیرمجاز
- وجود نقص فنی موثر یا خرابی سیستم روشنایی خودرو در شب
- حرکات مارپیچی
- گردش به سمت راست یا چپ در محل ممنوع
- رعایت نکردن حق تقدم
فهرست تخلفات حادثهساز ممکن است با بخشنامههای جدید پلیس راهور بهروزرسانی شود، بنابراین همواره رعایت کلیه قوانین راهنمایی و رانندگی، بهترین راه برای پیشگیری است.
بیمه شخص ثالث چه تعهدی در جبران خسارت دارد؟
بیمه شخص ثالث بیمهای است که براساس قانون هر مالک خودرویی باید داشته باشد. هدف اصلی این بیمه، جبران خسارتهای جانی و مالی است که به «شخص ثالث» (یعنی فردی غیر از راننده مقصر) وارد میشود.
اما این تعهد بیمهگر تا زمانی بیقید و شرط است که راننده بر اساس اصول رانندگی ایمن عمل کرده باشد. زمانی که پای تخلفات سنگین وسط میآید، پوششدهی بیمه کمی تغییر میکند و بخشی از مسئولیت مالی خسارت را باید راننده متخلف بپردازد.
سقف تعهدات شخص ثالث در سال 1405
برای اینکه نحوه محاسبه فرانشیز را بهتر درک کنیم، باید ابتدا با سقف تعهدات بیمه شخص ثالث در سال 1405 آشنا شویم. در سال 1405، سقف تعهدات مالی بیمه شخص ثالث از حداقل 70 میلیون تومان (معادل 2.5 درصد مبلغ دیه کامل در ماههای حرام) تا 1 میلیارد و 400 میلیون تومان متغیر است و سقف تعهدات جانی نیز معادل نرخ دیه یک انسان کامل در ماههای حرام به 2 میلیارد و 800 میلیون تومان میرسد. دانستن این اعداد از این جهت اهمیت دارد که محاسبه خسارت و در برخی موارد فرانشیز، بر اساس همین تعهدات انجام میشود.
قانون سال 1405 و نحوه محاسبه فرانشیز بیمه
در سال 1405، سیاستهای بیمه مرکزی بر سختگیری بیشتر نسبت به رانندگان پرخطر متمرکز شده است. هدف از این رویکرد، این است که رانندگان متخلف، هزینهی واقعی رفتارهای پرخطر خود را بپردازند. طبق قوانین جاری، اگر تصادفی ناشی از «تخلفات حادثهساز» باشد، شرکت بیمه موظف است تمام خسارت زیاندیده را پرداخت کند، اما حقِ دریافت فرانشیز از راننده مقصر برای شرکت بیمه محفوظ است.
مبلغ این فرانشیز عدد ثابتی نیست و بهصورت «درصدی از خسارت» و بر اساس تعداد دفعات تصادف محاسبه میشود:
- در اولین تصادف ناشی از تخلف حادثهساز: 2.5 درصد از مبلغ خسارت
- در دومین تصادف: 5 درصد از مبلغ خسارت
- در سومین تصادف و بعد از آن: 10 درصد از مبلغ خسارت
نکته مهم: این درصدها مطابق با آخرین بخشنامههای بیمه مرکزی تعیین شدهاند. با این حال، همیشه توصیه میشود در زمان تمدید یا خرید بیمهنامه، از آخرین تغییرات احتمالی مطلع باشید، زیرا سیاستهای بیمهای ممکن است بر اساس آییننامههای سالانه تغییر کنند.
مبلغ فرانشیز در سال 1405 چگونه محاسبه میشود؟
بیایید با یک مثال ساده، نحوه محاسبه را شفافتر کنیم. فرض کنید رانندهای به دلیل «سرعت غیرمجاز» باعث تصادفی شده است که طبق برآورد کارشناس، خسارت مالیِ واردشده به خودروی مقابل 100 میلیون تومان است.
اگر طبق قانون، سهم فرانشیزِ این راننده 5 درصد تعیین شده باشد، محاسبات به این صورت خواهد بود:
- خسارت کل: 100 میلیون تومان
- سهم پرداختی راننده (فرانشیز): 5 میلیون تومان (5 درصد)
- سهم شرکت بیمه: 95 میلیون تومان (95 درصد)
در این شرایط، شرکت بیمه تمام 100 میلیون تومان خسارت را به زیاندیده پرداخت میکند، اما مبلغ 5 میلیون تومان را بهعنوان سهم فرانشیز از راننده مقصر دریافت میکند. این مثال نشان میدهد که بیاحتیاطی در رانندگی، علاوه بر جریمههای پلیس، میتواند هزینههای غیرمنتظرهای را برای راننده به دنبال داشته باشد.
آیا میتوان از پرداخت فرانشیز جلوگیری کرد؟
بهترین و قطعیترین راه برای پرهیز از پرداخت فرانشیز، رانندگی ایمن و رعایت دقیق قوانین راهنمایی و رانندگی است. وقتی قوانین را رعایت کنید و از تخلفات حادثهساز فاصله بگیرید، این موضوع در هیچ تصادفی برای شما اعمال نمیشود.
با این حال، چون حوادث رانندگی همیشه قابل پیشبینی نیستند، داشتن بیمه بدنه بهعنوان یک پوشش مکمل توصیه میشود. خرید بیمه بدنه میتواند بارِ مالیِ حوادثی که مشمول فرانشیز هستند یا فراتر از تعهدات بیمه شخص ثالث قرار میگیرند را برای شما تا حد زیادی کاهش بدهند.
هنگام خرید بیمه شخص ثالث برای مدیریت فرانشیز به چه نکاتی توجه کنیم؟
وقتی قصد خرید آنلاین بیمه شخص ثالث را دارید، نباید فقط بر «ارزانترین قیمت» متمرکز شوید. یکی از هوشمندانهترین اقدامات این است که پیش از خرید، شرایط بیمهنامه را بررسی کنید تا بدانید در صورت بروز حادثه، دقیقا چه مواردی شامل فرانشیز میشود. تجربه نشان داده است که در زمان حادثه، کیفیت خدمات شرکت بیمه ارزش بسیار بیشتری نسبت به تفاوت اندک در مبلغ حقبیمه دارد.
برای اینکه بهترین پوشش را انتخاب کنید و ریسکهای مالی ناشی از اعمال فرانشیز را به حداقل برسانید، حتما معیارهای زیر را مدنظر قرار دهید:
- توانگری مالی و اعتبار شرکت بیمه (برای اطمینان از پرداخت صحیح خسارت)
- سرعت و سهولت در فرایند پرداخت خسارت
- انتخاب بالاترین سقف تعهدات مالی (برای جلوگیری از پرداخت مازاد خسارت توسط خودتان)
- دسترسی به پشتیبانی 24 ساعته
- سرعت در صدور و دریافت آنی بیمهنامه
- بررسی دقیق شرایط و استثناهای بیمهنامه (بهویژه بندهای مربوط به فرانشیز )
سخن پایانی
فرانشیز در بیمه شخص ثالث، در واقع ابزاری قانونی برای کنترل رفتارهای پرخطر در رانندگی است. هدف اصلی این قانون، افزایش ایمنی در جادهها و خیابانهاست. به یاد داشته باشید که رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، نهتنها ضامن سلامت شما و دیگران است، بلکه از تحمیل هزینههای اضافی و غیرمنتظره در زمان تصادف نیز جلوگیری میکند.
اگر درباره شرایط بیمهنامه خود سوالی دارید یا میخواهید با خیالی آسوده برای مشاوره و خرید بیمه اقدام کنید، کارشناسان «بیمه شو» آماده راهنمایی شما هستند.
